|
©Türkiye Arkeolojik Yerleşmeleri - TAY Projesi
|
|
|
|
|
 |
Çoban Kale |
|
|
|
|
Çizimler için tıklayın...  |
Fotoğraflar için tıklayın...  |
|
|
|
|
Türü:
|
Kale |
|
Plan Tipi:
|
Oval |
|
Yapım Tarihi:
|
|
|
Evre:
|
Orta |
|
Araştırma Yöntemi:
|
Araştırma |
|
Rakım:
|
110 |
|
|
|
|
Bölge:
|
Marmara |
|
İl:
|
Yalova |
|
İlçe:
|
Altınova |
|
Köy:
|
Karadere |
|
Antik Adı:
|
Kserigordion |
|
|
|
  |
|
| Yeri: Karadere Köyü, Çobankale Mahallesi'nde, Yalakdere (eski adıyla Drakon) Vadisi'nde, kıyı ovası ile içerideki dağlık bölgenin birbirinden ayrıldığı noktada yer almaktadır. C. Foss'a göre Çobankale, antik kaynaklarda adı geçen Kserigordion'dur [Foss 1996a:63-68]. Bu kaynaklara göre kale, Helenopolis'ten (Hersek) Nikea'ya (İznik) giden yol üzerinde yer almaktaydı [Lefort 2003:469-470]. 1.5 km güneybatısında Karadere Köyü, hemen kuzeybatısında bir taşocağı bulunmaktadır. Altınova'dan köylere giden yolun hemen güneyinde yer almaktadır. |
| Konumu ve Çevresel Özellikleri: Yoldan yaklaşık 70 m yukarıda, bir tepenin üstünde ve akarsuyun iki kolunun birleştiği noktaya hakim bir konumda yer almaktadır. |
| Araştırma ve Kazı: Kaleden ilk olarak Evliya Çelebi söz etmektedir [Evliya Çelebi 1985:II, 756]. Daha sonra birçok gezgin ve araştırmacı kaleyi görmüş ve söz etmiştir [Leak 1820:197; Prokesch 1837:126; Ainsworth 1842:45; Diest 1900:172]. C. Foss 1990 yılında bölgede gerçekleştirdiği yüzey araştırması kapsamında yapıda çalışmış ve planını çıkartmıştır [Foss 1996a:63-68]. |
| Tanım: Mimari özellikleri: Yaklaşık 120x160 m ölçülerinde olan yapının oval bir planı vardır. Güney tarafında dört adet yarım daire burç hala ayaktadır. Bu burçların batı tarafında üç burç daha sağlam durumdadır. Kalenin giriş kapısı 5. ve 6. burçlar arasındandır. Surların içinde tanımlanmamış bazı yapı kalıntıları bulunmaktadır. Vasat bir duvar işçiliği olan yapıda genellikle düzgün kesme taş kullanılmış, sadece 3. burcun duvar örgüsünde az sayıda tuğla kullanılmıştır [Foss 1996a:67]. Yapının güneydeki burçlarından ilkinin üst kısmı yıkılmıştır. İçi ve çevresi yoğun bitki örtüsü ile kaplanmıştır. Çevrede yapıya ait taşlar görülmektedir. Yapının güney cephesindeki diğer burç ilkine göre güneybatı yönündedir. Bu burçtan batı yönüne devam edildiğinde üçüncü burç görülmektedir. Bu burçta daha az sayıda tuğla kullanılmıştır. Yapının fişinde belirtilen diğer üç burç ve kapı yoğun bitki örtüsü altında kalmıştır. Bu nedenle bu burçların günümüzdeki durumları hakkında fikir elde edilememiştir [TAYEx 22.07.2008]. |
| Buluntular: Çanak çömlek: Tepenin zirvesinde yüzeyden toplanan seramik buluntular 13. yy'a tarihlendirilmiştir [François 2003:287-311]. |
| Yorum: Giros, bugünkü duvar örgüsünden yola çıkılarak kesin bir tarihlendirmenin mümkün olmadığını düşünmektedir [Giros 2003:215]. Foss'a göre 3. burcun duvar tekniği 13. yy tarihini verebilir, ancak eldeki verilerle bu bir varsayım olmanın ötesine geçemez [Foss 1996:67]. Yazılı kaynaklardan edinilebilen tek bilgi kalenin 1096 yılında var olduğu ve 12. yy ortasında tekrar inşa edildiğidir. Daha sonra, 13. yy ortalarına kadar kaynaklarda Kibotos adıyla anılmaktadır [Foss 1996a:67-68]. |
| Tahribat: Kalenin iç kısmı ve yakın çevresi yoğun bitki örtüsü altındadır. Bu nedenle kalenin günümüzdeki durumu hakkında ve planı hakkında herhangi bir çalışma yapılamamaktadır. Kaleye ait duvarlara da büyük zarar veren bu bitki örtüsünün ivedilikle temizlenmesi ve duvarların yıkılmasını önlemek için koruma çalışma başlatılmalıdır [TAYEx 22.07.2008]. |
