|
©Türkiye Arkeolojik Yerleşmeleri - TAY Projesi
|
|
|
|
|
|
Kulaksızlar |
|
|
Çizimler için tıklayın...  |
Fotoğraflar için tıklayın...  |
|
Türü:
|
İşlik |
|
Rakım:
|
60 m |
|
Bölge:
|
Ege |
|
İl:
|
Manisa |
|
İlçe:
|
Akhisar |
|
Köy:
|
Kulaksızlar |
|
Araştırma Yöntemi:
|
Yüzey Araştırması |
|
Dönem:
|
İTÇ I |
|
|
|
  |
|
| Yeri: Manisa il merkezinin kuzeydoğusunda; Akhisar'ın 16 km güneydoğusundaki Kulaksız Köyü'nün batısında; atölye olarak kullanılan bu yer; Kulaksız Köyü ile Akhisar-Gölmarmara asfalt yolu arasındaki Balıkburnu Mevkii'ndedir. Bu açıdan arkeolojik metinlerde; Balıkburnu Mevkii adıyla anılması gerekirken; bulunduğu köyden dolayı Kulaksızlar adıyla tanıtılmaktadır. |
| Konumu ve Çevresel Özellikleri: Mermer idol; mermer kap parçaları; idol çekirdekleri; yongalar ve çanak çömlek bulguları yaklaşık 12.000 metrekarelik bir alanda toplanmaktadır. Kulaksızlar Köyü'nün kuzeyinde doğu-batı yönünde uzanan Harmandalı Dağı; batısında Akselendi Ovası bulunmaktadır. Özellikle Harmandalı Dağı'nda; günümüzde bile işletilen mermer ocakları vardır. Kulaksızlar atölyesini işletenlerin aynı ocakları kullandığı ve olasılıkla bu yerde; Balıkburnu Mevkii'nde oturdukları da sanılmaktadır. Kulaksızlar'ın yaklaşık 5 km kuzeydoğu kesimlerinde Harmandalı mermer ocağı bulunmaktadır. Bu arazi Geç Antik Çağ'a kadar Thyateira antik kentinin mermer ihtiyacını karşılayan mermer ocaklarına sahiptir [Akdeniz 2010:69]. |
| Tarihçe: |
| Araştırma ve Kazı: İlk kez 1991 yılında Kulaksızlar köylülerinin buldukları mermer idol ve parçalarını Manisa Müzesi'ne getirmeleri üzerine; 1994 yılında R. Dinç yönetiminde; bulguların çıktığı tarlalar taranmış; yüzeyden; iki gün içinde; toplam 392 parça toplanmıştır. Benzer araştırma; 1995 yılında; yine Dinç yönetiminde gerçekleştirilmiştir. Bugün Avrupa'daki birçok müzede saklanan pek çok idolün; Kulaksızlar kaynaklı olduğu sanılmaktadır. 2007 ve 2008 yıllarında E. Akdeniz tarafından yüzey araştırması yapılmıştır [Akdeniz 2010:70]. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hazırlanmış tescilli arkeolojik sit alanları listesinde yer almaktadır. |
| Tabakalanma: |
| Buluntular: Çanak Çömlek: Bu alanda Kalkolitik Çağ'dan İTÇ'na kadar çanak çömlek parçaları toplanmıştır. Sürtme Taş: Atölye olarak tanımlanan alanda çok sayıda Kilya Tipi idol ve parçaları ile mermer kap parçaları ele geçmiştir. Kilya Tipi idoller; Son Kalkolitik Çağ'da başlamakta İlk Tunç Çağı'nda da devam etmektedir. Bu açıdan burada bulunanların hangilerinin SK hangilerinin İTÇ üretimi olduğu anlaşılamamıştır. İdollerin burada yapıldığı ve yapım aşamalarını gösteren parçalar ele geçmiştir. Hammadde olarak Harmandalı Dağı'ndaki mermer ocakları kullanılmıştır. R. Dinç bulguları; 1: Mermer destek ve ayaklar; 2: Mermer idol başları ve gövde parçaları; 3: Mermer idol çekirdekleri ve idol taslakları; 4: İdol başı taslakları ve bitirilmiş idol başları; 5: Kilya tipi idol gövdeleri; 6: Mermer kap taslakları ve kaplar (kap parçaları); 7: Hematit koparıcı ve çekiçler; 8: Ponza taşı raspa aletleri olarak gruplandırmaktadır [Dinç 1997:257-263]. Atölyere ayrıca Dinç tarafından Troya tipi olarak tanımlanan iki idol bulunmuştur. Dörtgen vücutlu; yuvarlak yassı kafalı mermer yerine şistden yapılmış bu idollerin MÖ 3. binyılına tarihlenebileceği yorumlanmaktadır. 2007 ve 2008 yıllarında E. Akdeniz tarafından yapılan yüzey araştırmaları sırasında yöre halkı tarafından bulunan Kilya tipi figürinler temizlik, fotoğraf ve çizim işlemlerinin ardından Manisa Müzesi'ne teslim edilmiştir. Bunlardan ilki Kilya tipi mermer bir figürin başıdır. Üzerinde yoğun patina vardır. Kulak ve burun kısmı diğer Kilya figürinlerine göre oldukça muntazam işlenmiştir. Diğer parça mermer bir toros (gövde) kısmıdır. Eser, boyun ve gövdenin alt yarısından kırıktır. Ayrıca kollarda da kırılmadan dolayı eksiklikler vardır. Çok ince olmayan boynu, aşağıya düşük omuzları, kazımayla belirtilmiş gövde yapısıyla dikkat çeken eser Kulaksızlar'da daha önce bulunan bazı örnekler, Aphrodisias Pekmeztepe ve Yortan örnekleriyle benzerdir [Akdeniz 2010:72]. |
| Kalıntılar: |
| Yorum ve tarihleme: Balıkburnu Mevkii ya da en yakın köy adından çıkılarak Kulaksızlar olarak isimlendirilen atölyede bilimsel arkeolojik kazı bu yerin hem özelliklerini hem de tarihlenmesini kesin bir şekilde ortaya çıkarılacaktır. Kilya tipi olarak isimlendirilen idol tipinin Kuzeybatı Anadolu yerine Manisa yöresi olduğu yorumlanmaktadır. Atölye hem kuzeye hem de güneye ürettiği idolleri satmıştır. Atölye içinde ele geçen çanak çömlek parçalarından büyük olasılıkla atölyenin Son Kalkolitik Çağ'da yoğun üretim yaptığı; İTÇ I evresinde ise üretimin çok azaldığı sonucu çıkartılmaktadır. |
